|
Wieczory poetyckie będą stanowiły serce Festiwalu, gromadząc plejadę wybitnych poetów z różnych krajów i kręgów kulturowych. Tytuły kolejnych wieczorów – podobnie jak dyskusji panelowych – zapożyczone zostały od Czesława Miłosza.
I wieczór – „Księga olśnień”:
(12 maja, czwartek, godz. 19.00)
Adonis
Edward Hirsch
Jane Hirshfield
Ryszard Krynicki
Prowadzenie: Jerzy Illg
Trudny do pojęcia fenomen twórczości patrona festiwalu miał wiele wspólnego z jego nieustającym zachwytem nad pięknem i okrucieństwem świata. Nawet w ciężkich chwilach późnej starości, która nie oszczędzała mu cierpienia i trosk, potrafił dostrzec to, czego większość śmiertelników nie zauważa nigdy – urodę chwili, ulotność marzenia, epifanię zachwytu. Zwracał swoją poezję „przeciw nicości”. Poeci, czytający w trakcie tego wieczoru powtórzą w symboliczny sposób ten gest – obrony pięknem przeciwko złu.
II wieczór: „Miasto bez imienia”
(13 maja, piątek, godz. 19.00)
Breyten Breytenbach
Bei Dao
Natalia Gorbaniewska
Tomasz Różycki
Derek Walcott
Prowadzenie: Tadeusz Sławek
W twórczości Czesława Miłosza znajduje wyraz kluczowa dla XX stulecia figura wygnania. Spędziwszy prawie połowę życia na emigracji, poeta bezustannie powracał do swego „Miasta bez imienia” – na Litwę i do ukochanego Wilna. Poddawał też swój los uważnej analizie, a obserwacje jego mają charakter uniwersalny. W szkicu „Być emigrantem” pisał: „Pewną pociechę stanowi fakt, że nie jest się wyjątkiem, skoro jest nas już wielu, nie tysiące, raczej chyba miliony, bo w miarę jak posuwał się wiek dwudziesty, coraz to nowy kraj dodawał swoich wędrowców do naszej liczby. […] Wygnanie, trudne w pierwszych latach, następnie zostaje złagodzone przez rutynę. Przyzwyczajamy się, tak jednak jak przyzwyczaja się jednonogi do posługiwania się kulą. Dla kogoś, kto uprawia zawód literata, wybór języka nabiera wtedy zasadniczej wagi. Zmiana języka oznacza, że zmieniliśmy czy też chcemy zmienić osobowość. Niemożność zmiany języka, co jest moim wypadkiem, oznacza, że pozostaliśmy tacy sami, jak byliśmy wtedy, kiedy opuszczaliśmy rodzinną wieś czy miasto młodości, i jesteśmy podróżującą monadą, chłonącą barwy i dźwięki szerokiego świata, zarazem jednak obojętną na zewnętrzne wpływy”. Ślady tych doświadczeń odnajdujemy w twórczości wielu poetów.
III wieczór: „Nieobjęta ziemia”
(14 maja, sobota, godz. 19.30)
Lars Gustaffson
Julia Hartwig
Robert Hass,
Wisława Szymborska,
Aśok Vadźpeji
Prowadzenie: Magda Heydel
W „Miejscu urodzenia”, pierwszym rozdziale „Rodzinnej Europy” pisał Miłosz: „mój kraj rodzinny był puszczą […]. Położony był poza zasięgiem map i należał do baśni”. Dorastanie w krainie baśni wyposażyło przyszłego poetę we wrażliwość na tętno natury, zakorzenienie w mitach, indywidualizm rodem ze świata, który bezpowrotnie zniknął. Wewnętrzny kontakt z mityczną krainą dzieciństwa dawał mu przez całe długie życie siłę iście heraklejską. Przyroda
była dla poety bardzo ważnym elementem świata, i to w wielu wymiarach: od okrutnych praw rządzących naturą (natura devorans i natura devorata), przez polemiki z inhumanizmem Robinsona Jeffersa po wrażliwość na krajobrazy – zarówno litewskie, jak i kalifornijskie, wielokrotnie opisywane w wierszach i esejach. Prowadzi stąd interesujący „link“ do odłamu poezji współczesnej zajmującej się „głęboką ekologią“, obserwującą uważnie, co dzieje się z naszą „Nieobjętą ziemią“.
IV wieczór: Wielkie Księstwo Poezji
(15 maja, niedziela, godz. 18.00)
Andrej Chadanowicz (Białoruś)
Oleg Czuchoncew (Rosja)
Ołeh Łyszeha (Ukraina)
Tomas Venclova (Litwa / USA)
Adam Zagajewski
Prowadzenie: Krzysztof Czyżewski
Z tego wieczoru Czesław Miłosz byłby chyba najbardziej zadowolony. Alergicznie reagujący na nacjonalizm, był zwolennikiem dalekowzrocznej koncepcji wschodniej polityki Jerzego Giedroycia, upominającym się o los Bałtów i ujarzmionych narodów Europy. Był szczęśliwy, mogąc w 1997 roku podejmować w Krakowie na pierwszym „Spotkaniu Poetów Wschodu i Zachodu” przyjaciół z Litwy, Łotwy, Estonii i Rosji. Nieprzypadkowo spotkanie to poprowadzi kontynuujący tradycje pojednania i przyjaznego współistnienia sąsiadów Krzysztof Czyżewski – twórca Fundacji Pogranicze i Międzynarodowego Centrum Dialogu im. Czesława Miłosza.
|
